กระบวนการสอนคุณธรรมจริธรรมแบบตอกย้ำทำซ้ำ
โดย ดร.เฉลียว ยาจันทร์
1.การปรับทัศนคติ มีความสําคัญอันดับแรกต่อการเรียนรู้เป็นเรื่องของจิตใจ ท่าที ความรู้สึกนึกคิดและความโน้มเอียงของนักเรียนที่มีต่อข้อมูลและการเปิดรับสถานการณ์ที่ได้รับมาซึ่งเป็นไปได้ทั้งเชิงบวกและ เชิงลบ ทัศนคติมีผลให้มีการแสดงพฤติกรรมออกมา ความคิดที่มีผลต่ออารมณ์และความรู้สึกที่ผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 (หู ตา จมูก ลิ้น กาย สัมผัส) โดยผ่านสื่อการสอน โดยเฉพาะสื่อที่เป็นภาพเคลื่อนไหวหรือภาพนิ่งที่สะท้อนความคิดได้ ครูเสนอแนวทางการปฎิบัติให้กําลังใจและการเสริมแรงเป็นระยะๆ จนเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
2.การตอกย้ำทำซ้ำ ให้เป็นนิสัย
เป็นการปลูกฝังนิสัยซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎีปลูกฝังนิสัย (Habit
Cultivating Theory ) โดย
ดร.แม็กซเวลล์ มอลทซ์ (Maxwell Maltz,1960) ศัลยแพทย์ตกแต่งและนักจิตบําบัดชาวอเมริกันเป็นผู้คิดค้นทฤษฎีสร้างนิสัยใน
21 วัน (21
days Habit Theory) พบว่า เมื่อต้องการเปลี่ยนหรือสร้างนิสัยใหม่ๆ
จะต้องอาศัยการทําพฤติกรรมนั้นซ้ำๆ กันอย่างต่อเนื่อง จนมีความเปลี่ยนแปลงทั้งกายและใจ สามารถ เข้าใจตนและผู้อื่น จิตที่สงบนิ่งทําให้มีพลังและเกิดปัญญา ในการสอนคุณธรรมจริธรรมแบบตอกย้ำทำซ้ำ
ได้ใช้วิธีสอนดังนี้
-วิธีการสอนแบบอภิปราย อาทิ
การแบ่งกลุ่มย่อย วิเคราะห์กรณีศึกษาที่เป็นปัญหาทางด้านคุณธรรม
จริยธรรม
แลกเปลี่ยนความคิดเห็นซึ่งกันและกันเพื่อหาสาเหตุและแนวทางแก้ไข
-วิธีการสอนแบบบทบาทสมมุติหรือเกมส์ต่างๆ หรือการเทียบเคียงสถานการณ์ที่เป็นจริงมาเป็นเครื่องมือใน การสอน
โดยที่ครูสร้างสถานการณ์สมมุติและบทบาทขึ้นมาให้นักเรียนได้แสดงออกตามที่ตนคิดว่าควรจะเป็น
การแสดงบทบาทอาจกระทําได้ทั้งทางด้านความรู้ความคิดและพฤติกรรมของผู้แสดง
วิธีการนี้จะสร้างความเข้าใจและความรู้สึกให้เกิดกับนักเรียนได้ดี
- วิธีการสอนแบบสาธิต อาทิ
การสอนเรื่องมารยาทไทย /วัฒนธรรม เป็นต้น
- การเรียนการสอนแบบ Learning
by doing ซึ่ง John
Dewey ซึ่งนักจิตวิทยาการศึกษามีความเชื่อว่า การเรียนรู้เกิดขึ้นได้จากการกระทํา ประสบการณ์สําคัญในการปรับตัวของมนุษย์
ขั้นนี้เป็นการลงมือปฏิบัติกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งหรือการได้ปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมที่มีความหมายต่อตนเอง ประสบการณ์สําคัญในการปรับตัวของมนุษย์ การเรียนโดยผู้เรียนลงมือปฏิบัติด้วยตนเองนั้น
ถ้าปฏิบัติอย่างตั้งใจและต่อเนื่องก็จะก่อให้เกิดมโนสํานึกและเกิดคุณธรรมในตัวเองและพัฒนาตนเองหลายประเภท
อาทิ การมีวินัย เคารพ
อดทน ความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์ การตรงต่อเวลา ฯลฯ
